تئاتر این ابر پدیده ی عالم هنر

این نوشته را تقدیم می کنم به استاد بزرگوارم  دکتر مهدی حامد سقایان که هر چه در مورد «کنش» می دانم از او آموخته ام .                                                           

  درس ششم  : انتخاب متن

یکی از مهمترین کارهایی که کارگردان انجام می دهد انتخاب متن است . آری یکی از اصلی ترین و حساس ترین کارهای شما به عنوان کارگردان انتخاب متن است . انتخاب متن خوب !   

همان طور که گفته اند : از یک متن خوب می توان یک کار ضعیف اجرا کرد ( یا ساخت )  اما از یک متن ضعیف قطعا نمی توان یک کار خوب اجرا کرد ! ( یا ساخت )

برای تجربه های اولیه کارگردانی، نمایشنامه ی بیش از پنج پرسناژ را پیشنهاد نمی کنم . عجله نکنید بعد هم می توانید نمایش نامه هایی با تعداد شخصیت های بیشتر کار کنید . پیشنهاد می کنم برای تجربه اول کارگردانی نمایشنامه های یک و حتی دو نفره را هم بی خیال شوید!

نمایش یک نفره را برای اجرای اول توصیه نمی کنم . چون به خاطر نبود شخصیت دیگر نیازمند ظرافت بیشتری است و برای شما که کم تجربه هستید نتیجه امیدوار کننده نخواهد بود . همچنین بهتر است از نمایش نامه های دو نفره هم استفاده نکنید . چون ممکن است برای شما ریسک بالایی داشته باشد . هر چند تعداد بازیگران کم است ولی شما برای تصویر سازی ابزار کمتری در اختیار خواهید داشت و این برای شما مشکل ساز خواهد شد . و ممکن است به یک نواختی میزان سن و تکراری بودن آن دچار شوید  و از آن جا که شما کارگردانی  در حال تجربه کردن هستید ، تجربه ی میزان سن سه نفره را از دست می دهید . توصیه می شود در ابتدا نمایش نامه ای با 3-5 شخصیت انتخاب کنید . این انتخاب به شما اجازه می دهد که حداقل از 3 حالت( میزانسن )  تک نفره ، دو نفره و سه نفره استفاده کنید .

شما می توانید با حضور 3 نفر ( شخصیت ) در صحنه ، از میزانسن مثلثی که می گویند قوی ترین تصویر سازی در تئاتر است استفاده کنید . ( انواع میزانسن در مبحث « میزانسن » توضیح داده خواهد شد . )

متنی که انتخاب می کنید باید قابلیت اجرا را داشته باشد . نباید طوری باشد که شما کلی انرژی صرف کنید و دوباره آن را بازنویسی کنید . تا به نحوی چاله چوله های آن را پر کنید . این اشتباه را من چند بار انجام داده ام و مجبور شده ام متن را بازنویسی کنم . و این انرژی و زمان زیادی را هم از من گرفته است . هر چند که من به علت نبود متن مجبور به انتخاب شده بودم.

 البته منظورم این نیست که بازنویسی متن کار خوبی نیست نه ! یک زمان هست که شما از یک متن کلاسیک یا غیر کلاسیک روایت دیگری را ارائه می کنید و یا ایده را می گیرید و ... حتی تغییراتی که معمولا همه ی کارگردانان کم و بیش به خاطر مقتضایاتی در متن می دهند هم کار روتین و معمولی است . منظورم متنی است که بدون بازنویسی قابلیت اجرا ندارد و ایراد های اساسی دارد .

سعی کنید از نوشته های نویسندگان امتحان پس داده استفاده کنید . تا مطمئن باشید که نمایشنامه درام درست حسابی ی دارد . ترجیحا متنی باشد که حداقل در یکی دوجای معتبر به روی صحنه رفته باشد و چه بهتر که نقد هایی هم بر آن نوشته شده باشد . تا شما بتوانید بازتاب های آن اجراها را رصد کنید و از نقد های موجود استفاده کافی و وافی را ببرید .  به شما توصیه نمی کنم از متن کسی که اولین تجربه نوشتن اش است استفاده کنید . وقتی با تجربه تر شدید حتما می توانید این کار را بکنید .

از انتخاب شاهکارهای نمایشنامه نویسی جهان هم بپرهیزید . زیرا حتما اجرا های متعدد و بسیار خوبی از آن ها به روی صحنه رفته است . و اغلب علاقه مندان تئاتر حتما اجراهای قبلی آن را دیده اند . در این صورت کوچک ترین لغزشی در اجرای کار خیلی زود به نظر خواهد آمد . و تماشاگر به سرعت کار شما را با آن مقایسه خواهد کرد . و احتمال قریب به یقین رای به ضعیف بودن کار شما خواهد داد . و نتیجه کار و باز خورد آن جز دلسردی و و از دست دادن اعتماد به نفس چیز دیگری برای شما نخواهد بود .

نظرات ()